مجتبى ملكى اصفهانى

85

فرهنگ اصطلاحات اصول ( فارسى )

قبح ترجيح بلا مرجح مىشود . بنابراين براى قطع پيدا كردن به موافقت با امر مولا ، بايد هر دو طرف علم اجمالى را اتيان كند ، يعنى هر دو نماز را بخواند . اين امر را موافقت قطعى مىنامند . ولى اگر يك طرف را اتيان كند و يك نماز بخواند ، اين را موافقت و مخالفت احتمالى گويند . با توجه به مطالب بالا كه معلوم شد اصل احتياط عقلى در برخى از حالات شبهه حجّت و در برخى حالات شبهه حجّت نيست ، اصوليين معتقدند كه اصل احتياط عقلى فى الجملة حجّت است . - اصل احتياط شرعى : اصل احتياط شرعى يعنى : آيا در صورت امكان اتيان يا ترك جميع موارد احتمالى تكليف ، شارع ما را ملزم به اتيان يا ترك جميع اين موارد احتمالى مىكند يا خير ؟ ميان اصوليين و اخباريين در اين باره اختلاف است . اخباريين به روايات متعددى دالّ بر لزوم احتياط استناد كرده‌اند از جمله : الف : مقبولهء ابن حنظله : پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمود : امور و مسائل از سه حال خارج نيستند . 1 - امورى كه مصلحت‌دار بودن آنها كاملا روشن است ، پس بايد آنها را امتثال نمود . 2 - امورى كه مصلحت در ترك آنها است به طور روشن ، پس بايد ترك شوند . 3 - امور مشكوك ، در اين امور هركس پرهيز كند ، از حرام نجات مىيابد . و هركسى چنين امورى را مرتكب شود در حرام